Soma Olay Gazetesi
Sercan Okur

GHARMA’DAN SOMA’YA

GHARMA’DAN SOMA’YA
Bu haber 01 Kasım 2018 - 8:14 'de eklendi ve 1.437 kez görüntülendi.

Adınızın anlamını sorguladınız mı?

Yaşadığınız coğrafyaya verilen isimlerin kaynağını düşündünüz mü? Köy, kasaba ve şehirlere verilen adların hikâyelerini dinlediniz mi?

Ad ve adlandırma insanlık tarihi kadar eskidir.

İnsanoğlu, diğer canlılardan bireyselliği ile ayrılır. İnsanın kendisini özel kılma ve çevresindeki diğer kişilerden ayırma çabası gelişimini de hızlandırmıştır. İnsan, başta kendisini ve yeni karşılaştığıkavramları tanımlayabilmek için “adlandırma” yolunu seçmiştir.

Bireysel adlandırmada insanın bencilliği öne çıkarken, coğrafi şekillere ve mekânlara verilen yer adları, toplum içinde var olan örtülü bir antlaşmanın varlığından doğar. Çevremizde yer alan dağ, dere, ova, köy, kasaba ve şehirlere verilen adlar ile ilgili toplumsal mutabakat zaman içerisinde unutulur. Bu unutuş, insanı, yaşadığı şehrin adının kaynağını sorgulamaya, araştırmaya ve öğrenmeye çağırır. Yer adlarının kökeninin araştırmaya başlayan insan kendisini “toponim “ biliminin içerisinde bulur.

Gelin bizde “toponim” yani yer adı biliminin içerisinde bir yolculuğa çıkalım.

“Soma” adının anlamını, kökenini araştıralım;

Soma’nın kuruluşu, tahminlere göre M.Ö.185 yılına, Helenistik döneme rastlamaktadır. Tuzlu Tepe mevkiinde kale, Asartepe mevkiinde hamam, Bağlararası mevkiinde sayfiye evleri kalıntıları olduğunu biliyoruz. Bütün bu kalıntılardan yola çıkarak, Soma’nın ilk kuruluş yerinin Darkale köyü civarı olduğunu söyleyebiliriz.

Darkale, Türkçe bir kelimedir ve muhtemelen bölgenin coğrafi şekli ile köyün eski adından türetilmiştir. Darkale köyünün eski adı ise “Trakhoula’dır.” Tarihçi Bilge Umar’ın “Tarihsel Yer Adları” isimli kitabına göre; Darkale, Bizans İmparatorluğu’nun son piskoposlar listelerinde adı geçen bir kenttir, Rumlarca “Trakhala”, Türklerce Darkale olarak anılmıştır. “Trakhala” adı ise Rumcada kayalık, taşlık anlamı taşıyan “Trakhys” sözcüğünden türetilmiştir.

Tarih araştırmacısı Remsey ise Soma yakınlarında, geçmişi Bergama Krallığı’na kadar uzanan “Germe” (Gharma) adında bir kent olduğunu belirtir. Ramsey’e göre; Germe, bugünkü Darkale yakınlarında kurulmuştur.

Az önce başladığımız Soma adının anlam yolculuğunda elimizde, üç tane isim bulunuyor; Trakhoula, Gharma ve Darkale…

Trakhoula; Mysia bölgesi antik kentlerinden biridir. Örneğin Yırca köyü yakınlarında kurulmuş olan diğer bir antik kentin adı da benzer şekilde Tracular’dır. Trakhoula ve Tracular isimlerinin anlamlarını ne yazık ki bilemiyoruz. Tıpkı Gharma adının anlamını bilemediğimiz gibi.

Gharma adının anlamı için bulunduğu coğrafi yere bakmamız gerekiyor.

“Tabula Peutingeriana” Roma İmparatorluğu çevresindeki yerleşimleri gösteren ve bugün Avusturya Ulusal Kütüphanesinde muhafaza edilen dünyanın en eski haritalarından birisidir. Söz konusu tarihi harita, Gharma’yı sıcak suları yani kaplıcaları ile ün salmış bir bölge olarak gösterir.

Bugün Turgutalp Beldemizin bulunduğu bölgenin, Osmanlı kaynaklarında “Ilıca Karyesi” olarak adlandırıldığını biliyoruz. Ilıca; sıcak su kaynağı ve kaplıca anlamına geliyor. Bu ipucundan hareketle Gharma adının ılıca veya kaplıca anlamlarını taşıyabilecek bir kelime olduğunu tahminen ifade edebiliriz.

Yazımızı bilimsel bir makale haline dönüşmeden sonlandıralım.

Soma Grekçe; cisim, madde, gövde, beden, cüsse ve insan vücudu gibi anlamlara geliyor. Hatta bu anlamlardan türemiş bir bilim dalı bile mevcut; Somatoloji. Türkçe’de ise Soma; içinde anason bulunmayan, ilk çekilen rakı anlamında kullanılıyor.

Soma’nın yerlileri ise ilçenin adını yöresel bir bitkiye, Somak bitkisine bağlarlar. Rivayete göre; Somaklık olarak da tabir edilen Güllüce mevkiinde güçlü bir deprem olur ve yöre halkı “Yassıtepe” denilen yere yerleşir. Yeni yerleşilen yere de Somak kelimesinden hareketle Soma adı verilir. Sonuç olarak Soma ilk olarak Darkale civarına kurulmuş daha sonra Darkale köyüne oradan da Yassıtepe’ye taşınmıştır.

Soma adı üzerine çıkmış olduğumuz yolculuğun sonuna geldik. Bu yolculuk bana kökenlerimizi araştırmanın ve kültürümüzü gelecek kuşaklara aktarmanın önemini bir kere daha hatırlattı. Bunun yolu ise ilçemize bir müze kazandırmaktan geçiyor. Kurulacak kent müzesi ile tarihimiz ve kültürümüz yeni nesillere aktarılabilir, şehrimizde yaşayan insanların Somalı olma bilinci arttırılabilir. Soma tarihi ve kültürüyle adına yakışır bir kent müzesini hak ediyor.

 

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
POPÜLER FOTO GALERİLER
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER
bursa escort bayanbursa escort bayanbeylikdüzü escortbursa escortistanbul escortistanbul escortmersin escort bayanescort kayseriescort bayan bursakocaeli escortsakarya escorteskişehir escortatasehir escort bayanporno izleporno izleporno izleporno izleporno izlebahis siteleriescort kayserikayseri escortbursa escort
Maltepe Escortalanya Escortkartal Escortistanbul escortmanavgat Escort