SOMA MADEN FACİASI ANISINA…
Soma ilçemiz, 13 Mayıs 2014 tarihinde Türkiye tarihinin en kara günlerinden birine tanıklık etti. 301 madencinin hayatını kaybettiği facia, sadece bir iş kazası olarak değil; aynı zamanda büyük bir ihmal
ve sorumsuzluk zinciri olarak tarihe geçti. Somalı vatandaşlarımızın yaşamlarını tümden değiştiren ve çok kişiyi babasız, evlatsız, eşsiz bırakan facianın üzerinden tam 11 yıl geçti.
Bu yazımız Soma Maden Faciasında hayatını kaybeden 301 madencimiz ve geride kalan aileleri ve sevdikleri anısına hazırlanmıştır.
İŞ KAZASI nedir?
İş kazası, kişinin çalışma hayatında 5510 sayılı Kanunda sayılan hallerden birinde meydana gelen ve
sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hale getiren olaydır.
Bir kazanın iş kazası sayılabilmesi için gerekli şartlar şunlardır:
A- Sigortalının, bedenen ya da ruhen engelli hale gelmesine neden olan bir kaza olmalıdır.
B- Kazaya uğrayan kişi, sigortalı olmalıdır.
C- Kaza, aşağıda sayılan beş durumdan biri kapsamında meydana gelmelidir.
- Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız
çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, - Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere gönderilmesi
nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, - 5510 sayılı yasanın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın
sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, - Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında.
D- Sigortalının bedenen ya da ruhen engelli hale gelmesi gereklidir.
E. Kaza ile engel hal arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır.
İş kazası sigortasından doğan haklardan yararlanabilmek için herhangi bir prim günü sınırı bulunmamakta olup, iş kazası sigortasından sağlanan haklar; Geçici İş Göremezlik Ödeneği, Sürekli İş
Göremezlik Geliri, Ölüm Geliri, Evlenme Ödeneği ve Cenaze Ödeneği’dir.
İşçi, iş kazası sebebiyle bedensel veya ruhsal olarak zarar görmesi halinde, uğramış olduğu
ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmamış maddi ile manevi zararları işverenden
isteyebilir; işçinin ölmesi halinde ise, işçinin desteğinden yoksun kalan hak sahipleri sosyal
güvenlik mevzuatınca karşılanmayan giderleri için işverenden maddi tazminat, destekten
yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat talep edebilirler.
Yukarıda açıkladığımız hususlar doğrultusunda işçilerin uğradığı iş kazalarında işverenin
yükümlülükleri oldukça fazladır. İş kazası sonrasında işverenin sorumlulukları ve kusuru
neticesinde işçiler tazminat ve haklara haiz olacaktır. Burada unutmamak gerekir ki iş kazasından doğan tazminat istemleri zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın her halde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Bu süreye iş kazasında zarar gören işçi ya da iş kazası sonrası işçinin ölümü halinde de yakınları riayet etmek zorundadır.
MESLEK HASTALIĞI nedir?
Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya
işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük
halleridir.
İşle ilgili hastalıklar, ortaya çıkış nedeni karmaşık olan, oluşmasında ve gelişmesinde çalışma ortamı ve çalışma şeklinin diğer sebepler arasında önemli faktör olduğu hastalıklardır. Ancak sayılanların tümü değil, herhangi birinin gerçekleşmesi yeterli olmaktadır.
Bir hastalık ya da engelin, meslek hastalığı sayılabilmesi için gerekli şartlar şunlardır:
A- Meslek hastalığına uğrayan kişi, sigortalı olmalıdır.
B- Engel ya da hastalığa, aşağıda sayılan iki durumdan biri sebebiyle uğranması gerekmektedir. - Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple,
- İşin yürütüm şartları yüzünden.
C- Sigortalının sayılan hallerden biri sebebiyle, geçici hastalığa, sürekli hastalığa, bedensel engellilik
haline, ruhsal engellilik haline uğraması gereklidir. Meslek hastalığı bakımından geçici hastalık, sürekli
hastalık, bedensel engellilik hali ya da ruhsal engellilik hallerinden birinin gerçekleşmesi yeterli
olmaktadır.
D- İlliyet bağının bulunması gereklidir.
MADEN OCAKLARINDA GÖRÜLEN MESLEK HASTALIKLARI
Madencilik iş kazaları ve meslek hastalıklarına sebep olan tehlike ve risk faktörleriyle çok sık karşılaşılan sektörlerin başında gelmektedir. İş sağlığı ve güvenliğinin temel amaçlarından birisi çalışma ortamında çalışanların sağlığını olumsuz etkileyebilecek risk etmenlerinden çalışanları korumak ve meslek hastalıklarını önlemektir.
Madencilik sektörü içerdiği riskler nedeni ile dünyanın en ağır ve tehlikeli iş kollarından birisi olup 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanununa göre çok tehlikeli işler sınıfına girmektedir.
Madenlerde görülen sağlık ve güvenlik tehlikeleri, fiziksel faktörler, kimyasal faktörler, biyolojik
tehlikeler, ergonomik faktörler ve kazalardan oluşmaktadır.
Tozlu ve kapalı işyerleri, solunumu etkilemekte, enfeksiyona yatkınlığı arttırmaktadır. Beden ile yapılan
ağır ve yorucu işler, kas iskelet sistemini zorlamaktadır. Yeraltında her 33 metre derinliğe inildiğinde
ısıda 1 °C kadar artış görülmektedir. Her ne kadar havalandırma ile azaltılmaya çalışılsa da yükselen ısı
nedeniyle çalışanlar terlemektedir. İş bitiminde soğuk havaya maruziyet sonucu enfeksiyona bağlı
solunum sistemi hastalıkları olabilmektedir. Çalışanların işyeri ortamında askıda bulunan tozları soluması sonucunda tozlar akciğerlerde birikmekte ve doku reaksiyonu oluşması sonucu pnömokonyoz adı verilen hastalık ortaya çıkmaktadır. Hastalığın oluşumunda tozun fiziksel ve kimyasal yapısı, boyutları, yoğunluğu, maruziyet süresi ve bireysel duyarlılık oldukça önemlidir.
