Medigün’de Uyku Apnesi İçin Yeni Bölüm Açıldı
Obstrüktif (tıkayıcı) uyku apne sendromu (OSAS) nedir?
OSAS uyku sırasında tekrarlayan üst solunum yolundaki daralmalar veya tıkanmalar nedeniyle soluk almada kesilmelerle kendini gösteren bir hastalıktır. Tekrarlayan soluk kesilmeleri uykunun
devamlılığını bozar, derin ve dinlendirici bir uyku uyunmasını engelleyerek gündüzleri aşırı uykululuğa neden olur. Aynı zamanda soluk kesilmeleri sıklıkla kanda oksijen doygunluğunu azaltarak başta kalp damar hastalıkları olmak üzere birçok hastalığın ortaya çıkmasına veya bu hastalıkların kötüleşmesine neden olur.
Kimlerde Uyku apne sendromu daha sık görülür?
Tipik olarak orta yaşlı, aşırı kilolu erkeklerde OSAS daha sık görülür. Kadınlarda menapozdan sonra
OSAS gelişme riski artar. Kısa kalın boyunlu veya alt çenesi geride duran kişilerde de OSAS olma
olasılığı artmaktadır. Aşırı büyük bademcik ve geniz eti özellikle çocuklarda OSAS’ın ana nedenidir.
Alkol, sigara ve sakinleştirici ilaçlar OSAS riskini attırırlar veya OSAS’ı olanlarda hastalığı ağırlaştırırlar.
Başta tiroid bezinin az çalışması ve şeker hastalığı olmak üzere birçok endokrin hastalığında OSAS riski artmıştır. Özellikle birden fazla tansiyon ilacı ihtiyacı olan hipertansiyon hastaları ve kalp damar
hastalığı olanlarda hastalık OSAS olma riski artmıştır.
Belirtileri nelerdir?
Horlama: Genellikle aşırı gürültülü ve haftanın en az 3-4 gününde olur. Uyku sırasında başkaları tarafından soluk kesilmelerinin fark edilmesi Uykudan boğulma hissi ile uyanma
Yeterince uyunmasına rağmen sabah yorgun uyanma ve gündüz aşırı uykulu olma hali
Unutkanlık, dikkat azlığı, sinirlilik Özellikle sabahları olan baş ağrıları ve ağız kuruluğu Uykuda aşırı terleme, sık idrara çıkma Cinsel isteksizlik ve yetersizlik Gastroözefageal reflü Nasıl tanı konur?
OSAS ile uyumlu yakınmaları olan hastalar uyku bozuklukları polikliniğinde uzman tarafından
değerlendirilir. Klinik değerlendirmeden sonra gerekli uyku ölçek ve formların hasta tarafından
doldurulması istenir. Uzman doktor tarafından OSAS veya diğer uyku bozukluğu olduğu düşünülen hastalar gerek görülmesi halinde kesin tanı için polisomnografik uyku çalışması (uyku testi) için uyku laboratuarına yönlendirilir.
Polisomnografi (uyku testi) nedir?
Gece uykusu boyunca hastanın beyin dalgalarının, göz hareketlerinin, solunum ve kalp faaliyetlerinin,
kanındaki oksijen yüzdesinin ve kas aktivitesinin kaydedilmesidir. Beyin dalgaları, kas hareketleri, göz hareketleri, ağız ve burundan solunum, horlama, kalp hızı ve bacak hareketleri elektrot denilen, cilde yapıştırılan küçük metal diskler ile kaydedilir. Göğüs duvarı ve karnın etrafına takılan kemerler solunum çabası hakkında bize bilgi verirler. Kandaki oksijen düzeyi parmağa takılacak bir alıcı ile sürekli ölçülür. Kayıtlar incelenerek hastanın uykudaki horlama, nefes durması, uyku kalitesi, kalp ritim bozuklukları ve diğer uykuyla ilişkili bozuklukların tanısı konabilmektedir.
Nasıl tedavi edilir?
Obstrüktif uyku-apne sendromunun tedavisi hastalığın şiddeti ve diğer birçok göz önünde
bulundurularak yapılmaktadır. Ana tedavi yöntemleri ağız içi araçlar, cerrahi tedavi ve CPAP
tedavisidir.
OSAS hastalarının dikkat etmesi gereken genel önlemler neleridir?
Ağırlığı ne olursa olsun tüm OSAS hastalarının bazı önlemler almaları hastalığın belirtilerini
hafifletebilir. Bunlar;
1- Kilo verme: Aşırı kilo hastalığı en bilinen risk faktörüdür. Kilo vermekle (en az 5-6 kg) belirtiler
hafifleyebilmektedir. Uzman doktor denetiminde diyet ve uygun egzersiz programları kilo
vermek mümkündür. Ancak ağır hastalığı olanlarda gelişen metabolizma bozukluklar nedeniyle tüm çabalara rağmen kilo verememektedirler. Kilo verebilen hastalar ise yaşam tarzlarını değiştirmedikleri sürece kısa zamanda tekrar kilo almaktadırlar.
2- Alkol: Yatmadan önceki saatlerde alınan alkolün uykuda apnelerin daha sık ve uzun süreli
olarak ortaya çıkmasına neden olduğu bilinmektedir. Alkol bu hastalarda uykuda ani ölümlere sebep olduğundan akşam saatlerinde alınmamalıdır.
3- Uyku ilaçları: Uyku ilaçları apnelerin sıklık ve süresini arttırabilmektedir. Bu nedenle uyku
ilaçlarına ihtiyaç duyuluyorsa mutlaka hekim kontrolünde alınmalıdır.
4- Pozisyon: Tüm hastaların yaklaşık yarısında sırt üstü yattıklarında solunum durmaları
artmaktadır. Bazı hastalarda horlama ve/veya solunum durmaları sadece sırtüstü yatarken
ortaya çıkmaktadır. Bu hastalarda sırtüstü yatmalarına engel olacak şekilde sırta yastıklar
veya pijamaya tenis topu yerleştirmek gibi önlemler almaları uykuda solunum problemlerini
çözebilmektedir.
5- Burun tıkanıklıkları: Burun tıkanıklığına sebep olan patolojiler horlamayı % 10-15 oranında
artırmaktadır. Bu tıkanıklıklara yönelik tedaviler horlama ve uykuda solunum düzensizliklerini
bir miktar azaltacaktır. Burun tıkanıklarının giderilmesi CPAP tedavisine uyumu arttırmak
açısından önemli bir yardımcı tedavidir.
