SON DAKİKA

Soma Olay Gazetesi
Halis Adıbelli

SOMA REDİF ALAYI

SOMA REDİF ALAYI
Bu haber 13 Ağustos 2020 - 13:03 'de eklendi ve 1.064 kez görüntülendi.

‘Kışlanın önünde redif sesi var,
Bakın çantasına acep nesi var?
Bir çift kundurayla bir al fesi var,
Ah o Yemen’dir gülü çemendir,
Giden gelmiyor acep nedendir?’

Hepimizin dinlerken duygulandığı bu halk türküsü yalnızca Yemen cephesinde şehit vermiş bir annenin, bir eşin veya yavuklunun duygularını anlatmaz, o dönem Osmanlı ordusunun yapısını ve askerinin yaşamını da anlatır. Bu türküde adı geçen redif askeri; Osmanlı ordusunun bir yedek askeridir. Çemen ise, Mehmetçiğin cepheden eşine yazdığı mektubun içine, Yemen de gül yetişmediği için gül yerine koyduğu çimendir. ‘Zenginimiz bedel verir, askerimiz fakirdendir, türküsünde anılan asker de yine bu redif askeridir.
Osmanlı devletinin 1834’te çıkardığı Redif Kanunnâmesi’yle tüm yurtta; sancak merkezlerinde konuşlandırılacak ve seferde muvazzaf orduya destek verecek yedek (ihtiyat) redif birlikleri kurulur.
Redif birliklerinin kurulduğu ilk yıllarda redife ayrılan Somalı gençlerin Karesi sancağının merkezi olan Balıkesir şehrinde toplandığı ve talim yaptığı anlaşılıyor. 1890 yılında çıkarılan yeni bir Redif Kanunnamesi ile artık alay ve taburların kaza merkezlerinde de kurulabileceği uygun görülüyordu. Böylece redife ayrılan her gencin yılın belli zamanlarında kendi memleketlerinde askeri talim yapması sağlanmış oluyordu.
Yapılan çalışmalar sonucu ; merkezi Edirne’de bulunan 2. Ordu’nun 6. Bandırma Fırkası’na bağlı Redif 22. Soma Alayı ve bu alaya bağlı 1. Soma Taburu, 2. Sındırgı Taburu, 3. Bergama Taburu ve 4. Dikili Taburları kurulur. Her tabur 600 ile 1000 asker mevcutludur. (1)
1893 yılında düzenlenen resmi evraklardan tabur merkezi olarak kabul edilen Soma kasabasında; redif askerlerinin içtima ve talimleri için, Soma kaza meclisi tarafından kasabaya 15 dakikalık mesafede Çaltılık denilen mevkide 125 dönümlük boş arazinin bedelsiz olarak taburun bağlı olduğu orduya tahsis edildiği belirtiliyor. (2)
18 Mart 1893 tarihli belgede ise; İkinci Ordu Redif Yirmi İkinci Alayın Soma ve Dördüncü Zandarlı (Çandarlı ?) taburları için 230 adet süngülü martini-henri tüfek ile 18 adet Amerika-kari revolver tabanca ve12 adet piyade zabit kılıcının gönderildiği yazılmış ve Soma tabur görevlilerinin düzenledikleri teslim tesellüm tutanakları iliştirilerek dosyalanmıştır. (3)
1897 yılında Soma taburu için 357 adet askeri pantolon, 720 aded fes gönderilmiştir. (4)
1897 yılı Aydın vilayet salnamesine göre; Soma şehir merkezinin nufusu; 1391’i Rum ve 2970’ü Türk olmak üzere toplam 4361 kişi idi. Köylerle birlikte kaza nüfusu ise 21 900 kişi idi. Şehirde 5 han, 6 cami-i şerif, 1 kilise ve bir de hükümet konağı vardır. Salnameden redif taburuna ait bir depo ve cephaneliğin olduğu ancak kışla binasının olmadığı anlaşılmaktadır. Alayın Soma Taburunda görevli yüksek rütbeli subaylar ise şunlardır: Kaymakam Mehmed Şevki Bey, Binbaşı Mehmed Rasim Bey ve Kol Ağası Mahmud Hamdi Bey’dir. Taburda 4 yüzbaşı ve yedi mülazım (teğmen) görevlidir. Ayrıca Soma’da 2’si süvari, 23’ü piyade olmak üzere toplam 25 jandarma eri görev yapmaktadır. (5)
Soma redif taburu için inşa edilen askeri depo ve cephanelik; yöredeki tüm devlet erkanı, alimler ve halkın yoğun katılımı ve dualarıyla, 24 Şubat 1899 tarihinde yapılan törenle hizmete açılmıştır. (BOA: Y.MTV 188-75) Bu belgeden,1897 tarihli salnamede yazılı olan depo ve cephaneliğin yıkıldığı veya terk edilerek yeni bir yerde yeni bir depo ve cephaneliğin yapıldığı anlaşılıyor. (6)
Balkanlarda yaşanan sıkıntıların başladığı 1900’lerin başında Soma redif alayı birlikleri göreve çağrılır.
Soma Alayına bağlı Dikili Taburu Soma Alay Kaymakamı Osman Nuri Beyin refakatinde 7 Eylül 1903 tarihinde Tırnovacık’a hareket eder. (7)
İzmir kuvvetlerinin adalara asker göndermesi nedeniyle azalan birliklerini takviye etmesi için bu kez, 1911 yılında Soma taburu silah altına alınır. (8)
İzmir kuvvetlerine destek amacıyla silah altına alınan Soma taburu daha sonra Balkanlara kaydırılır ve 1911 ile 1913 yılları arasında Gümülcine ve Edirne mıntıkasında çarpışarak büyük kahramanlıklar gösterir.
Soma redif alayının Mondros antlaşmasından sonra dağıtıldığı anlaşılıyor çünkü 1919 yılında Soma’da her hangi bir askeri birliğin olmadığı biliniyor.
Cumhuriyetin kuruluşundan yıllar sonra Kırkağaç’ta bir alay kurulur.
Bir müddet daha askeri amaçlarla kullanılan kışla binası ise; cumhuriyetin ilk yıllarında muhacir ve mübadillerin geçici misafirhanesi,1949-1962 yılları arasında Soma Ortaokulu ve 1962-1970 yılları arasında da Devrim İlkokulu hizmet binası, olarak kullanıldıktan sonra 1970 yılında terk edilir. Zamanla harabeye dönen bu bina 1989 yılında yıkılarak yerine huzur evi yapılır. (9)

Kaynakça:
1 – Mahmud Şevket Paşa’nın Osmanlı Teşkilat ve Kıyafet-i Askeriyesi Haz. Mehmet Akçakoca
2 – Başbakanlık Osmanlı Arşivi: DH.MKT 2044-4
3 – BOA: Y.MTV 75-239
4 – BOA: Y.MTV 197-57
5 – Aydın Vilayeti Salnamesi H.1315 İSAM
6 – Yukarıdaki belgelerden Huzurevindeki kışla bınasının 1895-1900 tarihleri arasında yapıldığı anlaşılıyor. İlk olarak aşağıda şehir merkezinde bir bina geçici olarak kışla binası tahsis edilir sonra bu binaya 15 dakikalık mesafede Çaltılık denilen yerde 125 dönümlük talimgah yeri ayrılır daha sonra 1895-1900 yılları arasında Huzurevinin olduğu yerde bir kışla binası yapılarak Alay buraya taşınır. 1899 yılında ise depo ve cephanelik yapılır. Çaltılık’ta talim yeri olarak kullanılan 125 dönüm arazinin istasyon taraflarında olduğu sanılıyor.
7- BOA: Y.PRK. ASK 203-31
8 – BOA: İ.HB 102-9
9 – İsmail ERGÜN, Eski Soma Belediye Başkanı

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
POPÜLER FOTO GALERİLER
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER