İŞGAL ALTINDAKİ SOMA 1921

Yunan ordusunu bir yıl kadar sahilde tutmayı başararak Mustafa Kemal önderliğinde Anadolu’da kurulacak olan milli orduya zaman kazandıran Batı Anadolu Kuvayı Milliye birlikleri, Yunanlıların 22 Haziran 1920 tarihinde tüm cephelerde eş zamanlı olarak başlattıkları büyük taarruz karşısında artık daha fazla tutunamayarak geri çekilirler. Soma Cephesi kuvayı milliye birlikleri de, Yüzbaşı Kemal (Balıkesir) komutasında Beyce Yağcılı hattına çekilince önleri açılan Yunan ordusu,  24 Haziran 1920 Perşembe günü öğleye doğru, Soma’yı işgal eder.

İşgalin ilk günlerinde halkın endişesini gidermek için çarşıda pazarda pek görünmeyen, olan bitene pek karışmayan Yunan askerleri zamanla  halkın durumu kabullenip işine gücüne koyulduğunu anladığında ise önce halkın elindeki silahları toplar, şehrin giriş çıkışlarını kontrol eder ardından da halka önderlik edebilecek aydınları, Mustafa Kemal’in casusu olduğu gerekçesi ile tutuklayıp hapse atar.

Kuvayı milliye kuvvetlerinin geri çekilmesiyle dirençsiz kalan müslüman ahalinin, birlikten yoksun olduğunu ve işgali kabullendiğini anlayan Yunan hükümeti; işgal ettiği batı Anadolu’yu Yunanistan’a ilhak etmeye niyetlenir. Kamu binalarına Yunan bayrağı asılır ve düzenlenen belgelerin üzerine, ‘Yunan Krallığı ‘ ibaresi konur. Bundan cesaret alan yerli Rumlar da artık çarşı pazarda Türkleri Asya’ya geldikleri yere göndermenin zamanının geldiğini açık açık söylemeye ve kucak açtığımız Yahudiler ise bayrağımızı ima ederek; ‘Ey Türkler, ay ve yıldızı artık gökte göreceksiniz!’ diye alay etmeye başlarlar.

Yunan Krallığı Soma Komutanlığı tarafından Somalı Mehmet oğlu Hüseyin adına düzenlenmiş izin belgesi 1921

Halkın seyahat etmesi kısıtlanır ve izne bağlanır. Somalı Mehmet oğlu Hüseyin adına Yunan makamları tarafından düzenlenmiş 28 Kasım 1921 tarihli belgeden; seyahat etmek isteyen Somalıların; ‘VasilleionTis Ellados Froirarkseion Soma / Yunan Krallığının Soma Komutanlığı’ adlı askeri birime başvurarak ne zaman, nereye ve ne amaçla  gideceklerini beyan ederek izin istediği ve başvurusu kabul edilen Somalılara pasaport benzeri basılı bir geçiş belgesi düzenlenerek izin verildiği anlaşılmaktadır. (1) Hem Yunanca ve hem de Fransızca olarak düzenlenen bu belge pul yapıştırılarak; üzerinde Yunanca ‘Froirarkseion Soma’, yazısı ve haç işareti olan bir mühür ile mühürlenir ve görevli tarafından imzalanır. Bu belgelerin tren ile seyahat edenler için kullanıldığı sanılmaktadır. Karayolu ile seyahat edenlere böyle bir belge verilip verilmediği bilinmiyor. Belge beyan edilen varış yerindeki görevliler tarafından da mühürlenerek  imzalanır.

Yunan makamlarının resmi belgelerde kullandığı İzmir mührü

24 Haziran 1920 Perşembe günü; Teğmen Seyfettin’in Hatunköy’de, Bigadiçli Ali Osman Çavuş ile Hasan Çavuş’un Turgutalp’te ve Zeher Ali’nin de Kocaçınar’ın dibindeki şehadetlerinin bugün 104. yılı, böyle bir günün bir daha yaşanmaması dileğiyle..

                 Cumhuriyetimiz kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere tüm şehitlerimizin ruhları şad, mekanları cennet olsun.

                Allah (cc) devletimizi daim, milletimizi kaim eylesin.

Belge: Azmi ÖZSOY, Soma esnaflarından. Amatörce edindiğimiz bilgilere göre belge; İzmir’e gitmek amacıyla Soma’daki Yunan komutanlığına başvurak izin isteyen Somalı Mehmet oğlu Hüseyin adına 28 Kasım 1921 tarihinde düzenlenmiş Geçiş İzin Belgesi’dir. Belge üzerindeki mühür ve imzalardan, Soma’daki birimin askeri İzmir’deki birimin ise sivil olduğu anlaşılıyor.