Soma’nın ilk kurulan köylerinden olup Bergama Denizli kervan yolunun Bakırçay kısmını korumakla görevli Tarhala Kalesi muhafızlarının giderlerini karşılamak için kurulmuş mustahfız tımarlarındandır.
Arşiv belgelerinde Osmanlıca alfabesiyle Avdan, Evtan, Otan ve Odak okunabilecek şekillerde yazılmışsa da köyün yöresel adı sulak, suları bol yer anlamına gelen Avdan’dır.
Padişah II. Bayezıd (1481-1512 ) döneminde düzenlenen mustahfız tımarlarına ait tahrir defterine, Tarhala Nahiyesi’ne tabi Avdanlu Köyü adıyla kaydedilerek, ‘Ondört növbetçi tımarıdır şimdiki halde on üç nefer növbetçi var kala-i Tarhala’da beklerler bir çiftlikleri mahlul, mezkür mahlul Kapucı İlyas’a zam olundu.’ bilgisi verilmiş ve Tarhala kalesinde görevli köy halkından 13 nöbetçinin adları yazılmış. Bunlar; Növbetçi Murat, Növbetçi İnesi (!), Növbetçi Turgut, Növbetçi Ramazan, Növbetçi Mahmud, Növbetçi Yusuf, Növbetçi İlyas, Növbetçi Süle (!), Növbetçi Dursun, Növbetçi Durasi (!), Növbetçi Ali, Növbetçi Osman ve Növbetçi Musa’dır. Yine aynı defterde Avdan Köyü’nde İne Beyi Çiftliği olarak da bilinen çiftliğin Tarhala kalesindeki kapıcılık hizmetine karşılık İlyas’a verildiği kaydedilmiştir. (1)
1521 tarihli deftere Hüdavendigar Livası’nın Tarhala Nahiyesi’ne bağlı Avdanlu Köyü adıyla kaydedilmiş. Bu kez nöbetçilerin değiştiği görülmektedir. Bunlar; Növbetçi İbrahim, Növebetçi İnesi (!) Növbetçi Eymirşah, Növbetçi Hamza, Növbetçi Mehmed, Növbetçi Nebi veledi Kasım (!), Növbetçi Murad, Növbetçi Mustafa, Növbetçi Hızır, Növbetçi Ahmet, Növbetçi Kasım’dır. (2)
1530 tarihli muhasebe defterinin; Merdan-ı Kala bölümüne Avdan Köyü, Kalemköy ve Taşköprü köyleri ile birlikte kaydedilerek, ‘Avdanlu Tarhala kal’asının növbetçiyan tımarıdır. Nefer’ 13′ açıklaması yapılmış..(3)
1595 tarihli tımar defterinde Tarhala Nahiyesi’nde Macar Ahmed adında bir zaime verilen çiftliklerin kaydı yazılmış.
1832 yılında yapılan ve erkek nüfusun sayıldığı nüfus sayımına göre köyde; 50 hanede 99 erkek nüfus olup köyün yaklaşık nüfusu 200 kişiden ibarettir.() Macarlar sülalesinden Macaroğlu Ahmet bin Ahmet köy muhtarı, Osman bin Bekir köy imamı ve Mehmet Efendi ise hatiptir.
Tahrir defterlerinde Avdan Köyü, Diğer Avdan Köyü ve bir de İne Beyi Çiftliği olarak bilinen Avdan Çiftliği olmak üzere üç yerleşim yeri vardır.
1891 tarihli salnameye; Aydın Vilayeti Saruhan Sancağı’na bağlı Soma Kazası’nın 67 hane ve 352 nufuslu Avdan Köyü olarak kaydedilmiştir. (4)
1956 yılından itibaren köy halkından bazıları köyün alt tarafından geçen Bergama yolu etrafına yerleşmeye başlar. Zamanla köy, Yukarı Avdan ve Aşağı Avdan olarak ikiye ayrılır.
Aldığı göçlerle gelişen Avdan Köyü; 1993 yılında 2000 nufuslu Avdan Belediyesi olarak varlığını sürdürür 1994 yılında yapılan seçimler sonucu Kamil Özdemir Avdan Belediyesi’nin ilk belediye başkanı seçilir.
2014 yılında; uygulamaya konulan büyükşehir yasası sonucu 500 yıllık tüzel kişiliğe sahip Avdan Köyü, Soma’ya bağlı sıradan bir mahalle olur. Avdan halkının atalarından kalan ve köy tüzel kişiliğine ait olan 500 yıllık araziler, meralar ve korular büyükşehir belediyesine geçer.
1832 ve 1839 Tarihli Nufus Defterlerinde Kayıtlı Lakabı Olan Avdan Köyü Ahalileri ()
Macaroğlu Ahmed bin Ahmet Köy Muhtarı
Osman bin Bekir Cami Hatibi
Abbasoğlu İsmail bin Ali
Adranoslu Osman bin Mustafa (Bursa Orhaneli)
Ali Ağaoğlu Hüseyin bin Mustafa
Arabsaid bin Abdullah
Aslıoğlu (!) Hüseyin bin Hasan
Bayatlı Ali bin İsmail
Berber Halil bin Halil
Binicioğlu Mustafa
Cılızoğlu Süleyman bin Yusuf
Çakıroğlu Osman bin Mustafa
Çerkesoğlu Mahmud bin İbrahim
Dalaklıoğlu (!) Mehmed
Deliağa / Veliağaoğlu Ahmed bin Mehmed
Devlethanlı Hasan Beşe’nin oğlu Mehmed
Haliloğlu Hüseyin bin Ahmet
Hecizli Halil bin İbrahim
Hızıroğlu Ali bin Mehmed
Himmedoğlu Mustafa bin İsmail
Kabiloğlu (!) İsmail bin Mehmed
Karabeşeoğlu Osman bin Hasan
Kayıdoğlu (!) Osman bin Mehmed
Keçecioğlu Mahmud bin Mehmed
Kırağaoğlu Mahmud bin İsmail
Kırkağaçlı Mehmed bin Nasuh
Koca Ahmed oğlu Mehmed
Koca Hasanoğlu İbrahim
Koca Hüseyinoğlu İbrahim
Kuruoğlu Mustafa bin Mustafa
Manavoğlu (!) Hasan bin Mustafa
Mehmed Efendi bin Abdullah Cami Hatibi
Mestanoğlu İbrahim
Mizanoğlu Ali
Molla Alioğlu Ali bin Mustafa
Mustafabeşeoğlu Hüseyin
Özbeyoğlu / Özbekoğlu Veli bin Mustafa
Paşaköylü Mahmud bin İbrahim
Said Arab
Salihoğlu İbrahim
Sarı Yusufoğlu Mustafa
Satuoğlu (!) Hasan bin Mustafa
Sevdioğlu / Sudioğlu Mustafa bin Ali
Sığırtmaç Koca İbrahim bin Ali
Taliflioğlu (!) Hüseyin bin Mahmud
Tavşanlılı Deli Mehmed bin İbrahim
Tiryakioğlu Hasan bin Hasan
Toyluoğlu Ali bin Osman
Açıklama: Defterde yazılı olan Ahmed oğlu Mehmed veya Ali oğlu Veli gibi kime ait olduğu belli olmayan haneler yazılmadı. (!) şüpheli okuma işaretidir.
Kaynakça:
1. BOA TT d. 44 Padişah 2. Bayezıd dönemi 1481-1512
2. BOA TT d. 111 H. 928 /1521
3. BOA TT d. 116 H.937/1530 Her nefer bir hane kabul edilirse 1530 tarihinde Avdan Köyü’nde en az 65 kişi yaşamaktadır
4. BOA NFS d. 1344 H.1247/1832 ve NFS d. 1345 H.1254/1839
5. Aydın Vilayet Salnamesi 1891 TTK 1994
6. Nuri Kumral Kaynak kişi, Mali Müşavir
