KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMA DAVALARINDA ECRİMİSİL TALEBİ

Ecrimisil diğer adıyla haksız işgal tazminatı TMK’nın 995. maddesinde ve 08.03.1950 gün ve 22/4 sayılı
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da kabul edildiği gibi, başkasının taşınmazını haksız olarak
kullanan kötü niyetli kimse, o taşınmazı haksız olarak elinde tutmasından doğan zararı ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği semereleri tazmin ile yükümlüdür.
Kamulaştırma yetkisine sahip devlet kamu tüzel kişileri ve diğerlerince, Anayasa’ya ve yasalara uygun
bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın bir kimsenin taşınmazına el koyması halinde veya taşınmaz üzerine
bina veya bir tesis yapar ve taşınmaz sahibinin dilediği gibi kullanma hakkını engellerse, kamulaştırmasız
el koymuş olur. Bu gibi durumlarda taşınmazına kamulaştırmasız el atılan malik haksız işgal ile el
konulan dönem için ecrimisil talep etme hakkı mevcuttur.
Taşınmaz maliki HMK’nın 110. maddesi uyarınca ecrimisil talebini kamulaştırmasız el atmanın
önlenmesi ya da kamulaştırmasız el konulan taşınmaz bedelinin tahsili için açtığı davada aynı zamanda el
konulan dönem için ecrimisil talep edebilecektir.
İşgal fiilinde bulunan idare sonradan taşınmaza el atma fiiline son vermiş olsa dahi el atılan dönem
yönünden taşınmaz malikinin ecrimisil talep etme hakkı devam eder.
Kamulaştırmasız El Atılan Taşınmazın Arazi Niteliğinde Olması Halinde Ecrimisil Hesabı
Kamulaştırmasız el atılan taşınmazın arazi olması halinde, ecrimisil gelir metoduna göre hesaplanır.
Bilindiği üzere ecrimisil özü itibariyle haksız işgalden kaynaklı bir tazminat olduğu için, taşınmaz
malikinin yani davacının zararının belirlenmesinde, gerçek zarar ilkesi esas alınacaktır. Gerçek zarar
kısaca davacının mal varlığının haksız işgalden önceki duruma getirilmesi olarak tanımlanabilir.
Bu sebeple mal sahibinin zararı hesaplanırken üst üste her yıl o bölgedeki taşınmazlarda tarım yapılıp
yapılmadığı, hangi tarım ürünlerinin mutad olarak ekilip ekilmediğinin, nadasa bırakılıp bırakılmadığı,
ecrimisil talep edilen dönemlerde sel, kuraklık gibi ürün gelirini düşürecek etkenlerin olup olmadığı gibi
birden fazla unsur göz önüne alınarak gerçek zararın tespiti yoluna gidilmelidir. Yukarıda saydığımız
kriterleri elde etmek amacıyla tarım il veya ilçe müdürlüğünden sorularak resmi veriler elde edip öylece
hesaplama yoluna gidilmelidir.
Kamulaştırmasız El Atılan Taşınmazın Arsa Niteliğinde Olması Halinde Ecrimisil Hesabı
Bir taşınmazın arsa niteliğinde olup olmadığının tespitinde Yargıtay’ın yerleşik uygulamalarına
bakıldığında tapuda yazılan cinsinin bir önem arz etmediği, Kamulaştırma Kanununun 11. Maddesi
uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alan taşınmaz, tapudaki vasfına/niteliğine
bakılmaksızın arsa niteliğinde sayılır. Yanı sıra taşınmaz 1/1000 ölçekli imar planı dahilinde bulunmasa
bile; belediye veya mücavir alan sınırlarında yer alması ve belediye hizmetlerinden faydalanması halinde
ya da üzerinde yapılaşma olduğu takdirde arsa vasfında olduğu kabul edilmektedir.
Mahkeme önüne gelen uyuşmazlıkta ve tarafların taşınmazın arsa vasfında olduğunu ileri sürmesi halinde
el koyma tarihi itibariyle taşınmazın arsa olup olmadığını araştırması ve taşınmazın arsa vasfında
olduğunu tespit etmesi halinde, taşınmazın el atılan dönemde kiraya verilip verilmeyeceği verilecekse
nasıl ve ne şekilde kiralandığının tespiti yapılıp emsal kira sözleşmeleri uyarınca, gerektiğinde çevre
emsal taşınmazlardaki kira sözleşmeleri getirilerek ve yapılacak keşif ile birlikte bilirkişi raporunca
taşınmaz ile emsallerin karşılaştırılması yapılıp bir hükme varacaktır.
Bununla beraber kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, ilk dönem aydınlatıldıktan sonra, sonraki
dönemler için ecrimisil değeri ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının eklenmesi
suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere ecrimisil miktarı takdir edilir.
Sulu tarım arazisi vasfındaki taşınmaza kamulaştırmasız el atılması nedeniyle ecrimisil talep edilmesi
halinde sulu tarım arazisine göre belirlenecek münavebe ürünlerin, yapılacak yıllara ilişkin fiyat ve
maliyet değerlerinin tespiti gerekir.