Trafik kazalarına ilişkin tazminat sorumluluğu, genel olarak kusur ilkesine dayanır. Kusur, bir kişinin
hukuka aykırı bir fiil ile başkalarına zarar vermesi durumunda, bu zarardan sorumlu tutulmasını ifade
eder. Türk Borçlar Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu, trafik kazalarına ilişkin tazminat
sorumluluğunu düzenleyen başlıca yasal kaynaklardır. Bu yasal düzenlemelere göre ölümlü ve yaralamalı trafik kazaları sonrasında talep edilebilecek başlıca tazminatlar şunlardır;
- Maddi Tazminat: Mağdurun veya ölen kişinin yakınlarının maddi kayıplarının karşılanması amacıyla
talep edilen tazminattır. Tedavi masrafları, kazanç kaybı, cenaze masrafları gibi kalemleri içerir. Zarara
uğrayan kişinin maddi anlamda kayıplarına göre de bu tazminatın kalemleri çeşitlenmektedir. - Manevi Tazminat: Mağdurun veya yakınlarının kazadan kaynaklanan manevi acı ve ıstıraplarının
karşılanması için talep edilen tazminattır. Bu tazminat türü, yaşanan psikolojik ve duygusal zararların
telafisi için öngörülmüştür.
Tazminat miktarının hesaplanmasında, kazanın niteliği, mağdurun yaşı, gelir durumu, kusur oranları ve diğer özel durumlar dikkate alınır. Mahkeme ve Tahkim Komisyonu bilirkişi raporları ve diğer deliller ışığında tazminat miktarını belirler. - Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Tazminat sorumluluğu kapsamında bir diğer önemli husus ise
destekten yoksun kalma tazminatıdır. Türk Borçlar Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu, destekten
yoksun kalma tazminatının yasal çerçevesini belirler. Bu yasal düzenlemeler, ölen kişinin yakınlarının
ekonomik güvenliğini sağlamak ve yaşam standartlarını korumak amacıyla oluşturulmuştur.
Destekten yoksun kalma tazminatını talep edebilecek kişiler, ölen kişinin ekonomik desteğinden
faydalanan ve bu destekten yoksun kalan kişilerdir. Bu kişiler genellikle ölen kişinin eşi, çocukları, anne ve babasıdır. Ancak, ölen kişinin ekonomik destek sağladığı diğer akrabalar veya yakınlar da bu
tazminatı talep edebilirler. Mahkemeler, tazminat talep eden kişinin gerçekten ölen kişinin desteğinden yoksun kalıp kalmadığını ve bu desteğin sürekli olup olmadığını deliller ışığında değerlendirir.
Kusur Oranı ve Tazminat Sorumluluğu,
Kusur oranı, trafik kazalarında tazminat sorumluluğunun belirlenmesinde önemli bir rol oynar. Kazanın meydana gelmesinde hangi tarafın ne ölçüde kusurlu olduğu, tazminatın kimin tarafından ve ne kadar ödeneceğini belirler. Tam kusurlu, ağır kusurlu veya hafif kusurlu taraflar arasında farklı tazminat sorumlulukları doğabilir. Örneğin, tamamen kusurlu olan bir sürücü, kazanın tüm sonuçlarından sorumlu tutulurken, kısmen kusurlu olan bir tarafın tazminat sorumluluğu kusur oranına göre belirlenir.
Trafik Kazası Sebebiyle Tazminatın Hesaplanması
Trafik kazası nedeniyle maddi tazminat hesaplanırken kazanın meydana geliş şekli, kaza sonrası
tarafların hal ve hareketleri, muhtelif yaşam tabloları, mağdurun yaşı, tarafların sosyal ve ekonomik
durumları ile refah düzeyleri, mesleki durumları ve kariyerlerindeki konumları, kaza öncesi sağlık
durumları, medeni hali, çocuk sayısı, çocukları yaşları ve okuma süreleri, kazanın mağdurda bıraktığı
maddi ve manevi etkiler gibi birçok husus dikkate alınır. Yaşam tabloları gibi istatistik veriler
kullanılarak kazazedenin olası çalışma süresi ve yaşayacağı süre tespit edilir ve kusur oranı da dikkate
alınmak suretiyle belirleme yapılır.
Sigorta Şirketlerinin Rolü
Trafik kazalarında tazminat taleplerinin önemli bir kısmı sigorta şirketlerine yöneliktir. Zorunlu trafik
sigortası ve kasko, trafik kazalarında meydana gelen zararların karşılanmasında temel güvenceler sağlar.
Sigorta şirketleri, kazanın niteliğine ve kusur oranına göre tazminat ödemeleri yapar. Ancak, sigorta şirketleri genellikle ödenecek tazminat miktarını minimize etmeye çalışır. Bu nedenle, mağdurların haklarını tam olarak alabilmeleri için hukuki destek almaları önemlidir