TÜRKİYE’DE SAHİPSİZ KÖPEKLER SORUNU VE AVRUPA UYGULAMALARI KARŞILAŞTIRMASI

Türkiye’de başıboş sahipsiz köpekler ile ilgili yeni bir düzenleme hazırlığı sürüyor. Son zamanlarda da
ilgili yasa tasarısı konusunda tartışmalar büyüdü. Düzenlemenin içeriği şuan için tam olarak
belirlenememiş olsa da yazımızda Orman Bakanlığı’nın yaptığı çalışmaları ve Avrupa’da bu soruna karşı
alınan aksiyonları inceleyeceğiz. Bu bağlamda yazımız hukuki bir incelemeden ziyade somut
uygulamaları ve araştırmaları içermektedir.
Sahipsiz hayvanlar, özellikle sokak köpekleri, tüm dünyada birçok konuda sorun teşkil etmektedir.
Dünyada yakala – kısırlaştır – sal metodunun uygulandığı ülke sayısı oldukça azdır. Bu metoda göre,
sokak köpeği yakalanır, kısırlaştırılır, daha sonra toplandığı yere bırakılır. Ancak bu metot yalnızca sokak
köpeği sayısının az olduğu ülkelerde olumlu sonuçlar verebilmektedir.
Tarım ve Orman Bakanlığı son dönemde yaptığı açıklamalarda;

• Son 5 yılda hayvana çarpma ile gerçekleşen 1.534 trafik kazasında:
• 55 ölüm ve 5.147 yaralanma vakasının kayıtlara geçtiğini,
• 2018-2022 yılları arasında kuduz riskli temas sayısı ortalama 267.000 iken,
• 2023 yılında bu sayının 2 kat artarak 438.000’e ulaştığını belirtmiştir.
  Ayrıca AK Parti’nin Başıboş Sokak Köpekleri hakkında hazırladığı tasarının taslağında
• 1 ay içinde sahiplenilmeyen saldırgan hayvanların uyutulacağı,
• Belediyelerin 2 yıl içinde bakım evleri kuracağı,
• Evcil hayvanını sokağa atan kişilere 50 bin TL’ye kadar ceza verileceği,
• Bakım altındaki köpekler ihmal edilirse hayvana el konulacağı bulunmakta.
  Türkiye’de sokak köpekleri sorunu her geçen gün giderek artarken sorunun çözümü için ise farklı farklı
  uygulamalar düşünülmekte. Ancak tüm bu çözüm önerilerine karşı toplum ikiye bölünmüş durumda.
  Avrupa’da bu sorun ile ilgili hangi uygulamaların yapıldığı da hazırlanan yasa tasarısında tartışılmaya
  başlandı.
  Avrupa’da Aynı Soruna Karşı Uygulamalar
• İngiltere
• Köpeklere mikroçip takmak zorunlu.
• Barınağa getirilen sahipsiz hayvanın bir hafta boyunca sahibi aranıyor.
• 1 hafta içinde sahiplenilmeyen köpekler uyutuluyor.
• Fransa
• Evcil hayvanlarını sokağa bırakanlara 3 yıl hapis ve 45 bin avro para cezası.
• Başıboş hayvanlar bakım merkezleri ve barınaklarda sahiplendiriliyor.
• Merkezlerde veya barınaklarda yer kalmayınca hayvanlar uyutulabiliyor.
• Belçika
• Köpeklere 1998’den bu yana zorunlu olarak çip takılıyor.
• Sokaklarda bulunan köpekler barınaklara getiriliyor.
• Sahiplendirilemeyenler barınaklarda yaşamaya devam ediyor.
• Hayvanlar tıbbi nedenlerle uyutulabiliyor.
• Almanya
• Köpek sahibi olmak vergiye tabi.
• Barınağa getirilen hayvanın sahibi bulunmazsa ya da sahipsiz hayvan 6 ay burada tutuluyor.
• İsveç
• Tüm köpeklerin çiple kayıt altına alınması zorunlu.
• Ömür boyu hizmet veren köpek barınakları mevcut.
• Acı çekmeleri veya insanlara zarar vermeleri durumunda belediyelerin izniyle uyutuluyor.
• Estonya ve Letonya
• Estonya ve Letonya’da sahipsiz hayvanlar sahiplendirilememeleri durumunda uyutuluyor.
• Polonya
• Sahibi bulunamayan hayvanlara barınakta çip takılıyor, bakımları yapılarak kısırlaştırılıyor.
• İsviçre
• Hayvanlar barınaklara alınıyor.
• Sahiplendirilemeyen hayvanlar uyutuluyor.
• İspanya
• Evcil hayvanlara çip takılması ve profesyonel kişilerce yasal şekilde çiftleştirilmemiş hayvanların
  kısırlaştırılması zorunlu.
• Hayvanlarını sokağa bırakanlara on binlerce avro para cezası veriliyor.
• Barınağa götürülen hayvanlar aşılanıp kısırlaştırılıyor.
• İtalya
• Hayvanlar sağlık kontrolünden geçiriliyor ve sahibine ulaşılmaya çalışılıyor.
• Sahibi bulunmayanlar barınaklara gönderiliyor.
• Sahiplendirilemeyenler barınaklarda kalmaya devam ediyor.
• Agresif olanlar uyutulabiliyor.
• Yunanistan
• Evcil hayvanlar için nüfus kaydı oluşturuluyor.
• Hayvanların sadece bir kez yavrulamalarına izin veriliyor.
• Sahipsiz hayvanlar toplanıp kısırlaştırılıyor.
• Hayvanlar 3 ay barınakta sahiplendirilmeyi bekliyor.
• Sahiplendirilemeyenler tekrar doğal alanlarına bırakılıyor.
  Sahipsiz Köpek Popülasyonunun Kontrol Altına Alınmasında Kullanılacak Yöntemler
  Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü’nün yayınlamış olduğu 2018 tarihli Yeryüzü Kanunları’nın “Hayvan
  Refahı” isimli 7.7 numaralı bölümünde, sokak köpeği popülasyonunun hangi yollarla kontrol altında
  tutulması gerektiği belirtilmiştir. Buna göre;

1. Bilinçli Hayvan Sahibi Olmak İçin Gerekli Eğitimlerin Verilmesi ve Yasal Düzenlemelerin Yapılması
   2 . Sahiplenilen Köpeklerin Kayıt Altına Alınması ve Kimliklendirilmesi
   3 . Köpeklerin Üremelerinin Kontrol Altına Alınması
   4 . Köpeklerin Toplanması ve Tutulması
2. Toplanan Köpeklerin Sahiplendirilmesi veya Salıverilmesi
3. Çevresel Kontroller
4. Köpeklerin İthalatı ve İhracatının Kontrol Edilmesi
5. Köpeklerin Ülke İçerisindeki Hareketlerinin Kontrol Edilmesi
6. Ticari Köpek Satışlarının Düzenlenmesi
   10 .Köpek Isırmalarının Azaltılması
   11 Ötenazi Gerektiği takdirde aşağıda bulunan maddeler sonraki yazılarımızda detaylandırılacaktır.